Ból barku – przyczyny, objawy i leczenie

Ból barku ma swój rozkład dnia. Rano odzywa się przy wkładaniu rękawa kurtki, w aucie przy zapinaniu pasa bezpieczeństwa, w pracy przy sięganiu po segregator z wysokiej półki. Nocą bywa najgłośniejszy: budzi za każdym razem, gdy obrócisz się na chory bok. Wiele osób uczy się go sprytnie omijać, podaje rzeczy zdrową ręką i z góry planuje każdy ruch, tylko że unikanie nie leczy. Bark używany coraz ostrożniej zwykle nie przestaje boleć, za to sztywnieje. Zdecydowana większość bolących barków dochodzi jednak do siebie bez operacji, pod jednym warunkiem: leczenie musi celować w przyczynę.

Bark: najbardziej ruchomy staw w ciele

Żaden inny staw nie pozwala ręce na tak wiele: nad głowę, za plecy, po pełnym obwodzie koła. Bark płaci za to stabilnością. Głowa kości ramiennej jest duża, a panewka łopatki płytka i mała, trochę jak piłeczka golfowa ustawiona na podstawce. Tego połączenia pilnuje przede wszystkim stożek rotatorów, czyli cztery mięśnie, które opinają głowę kości ramiennej i dociskają ją do panewki przy każdym ruchu. Współpracuje z nimi łopatka, ślizgająca się po klatce piersiowej i ustawiająca panewkę pod rękę, oraz kaletka podbarkowa, poduszka zmniejszająca tarcie między ścięgnami a kością. Na szczycie barku obojczyk łączy się z łopatką w stawie barkowo-obojczykowym. Cała ta ruchliwość ma swoją cenę: ból barku to trzecia najczęstsza dolegliwość układu ruchu, a w ciągu roku zgłasza się z nim do lekarza od jednej do trzech osób na sto.

Operacja, która nie wygrała z placebo

Przez lata ból górnej i bocznej części barku tłumaczono prosto: w wąskiej przestrzeni pod wyrostkiem barkowym łopatki robi się za ciasno, ścięgna ocierają się o kość, więc trzeba tę przestrzeń chirurgicznie poszerzyć. Tak rozumiana dekompresja podbarkowa stała się jedną z najczęściej wykonywanych operacji barku na świecie.

Potem ktoś to sprawdził. W badaniu CSAW, opublikowanym w „The Lancet", chirurdzy z 32 brytyjskich szpitali podzielili pacjentów z bólem podbarkowym trwającym ponad trzy miesiące na trzy grupy: prawdziwa dekompresja, operacja pozorowana (artroskop zagląda do stawu, ale niczego nie usuwa) i brak zabiegu. Po roku prawdziwa operacja nie miała klinicznie istotnej przewagi nad pozorowaną. Niedługo potem panel ekspertów w „BMJ" wydał silne zalecenie przeciw tej operacji, oceniając, że niemal wszyscy poinformowani pacjenci wybraliby uniknięcie zabiegu.

Ten wynik mniej dziwi, gdy spojrzeć, jak bark jest zbudowany. Przestrzeń pod wyrostkiem nie jest sztywnym tunelem o stałej średnicy. Otwiera się i domyka przy każdym ruchu, zależnie od tego, jak pracuje łopatka i mięśnie stożka rotatorów. Wycinanie kości przy bolącym barku przypomina przycinanie framugi, o którą ocierają się drzwi: przez chwilę nic nie szura, ale jeśli zawiasy są krzywe, drzwi wkrótce znów zaczną haczyć. W barku takimi zawiasami są łopatka i mięśnie, które ją prowadzą.

Dlatego zamiast pytać, co wyciąć, pytamy, co pracuje nie tak. Sprawdzamy, jak porusza się łopatka, ile siły mają rotatory, co bark przeciąża na co dzień. Taką przyczynę widać dopiero w badaniu ruchu, nie na zdjęciu, dlatego od badania ruchu zaczynamy i to na jego podstawie układamy leczenie.

Najczęstsze przyczyny bólu barku

Ból barku to wspólna etykieta dla kilku różnych problemów. Inaczej choruje bark dwudziestolatka po zwichnięciu na desce, inaczej bark księgowej po pięćdziesiątce, której ręka przestaje sięgać do zamka sukienki, a jeszcze inaczej bark stolarza, który od rana trzyma ręce nad głową. Poszczególne przyczyny różnią się mechanizmem, wiekiem i porą, o której bolą, i po tym właśnie można je wstępnie odróżnić.

Ból podbarkowy i stożek rotatorów

Najwięcej bolących barków należy do tej grupy. Ścięgna stożka rotatorów i kaletka podbarkowa reagują na przeciążenie: na serię ruchów przy wieszaniu firanek, na intensywny tydzień malowania mieszkania, na nowy plan treningowy z wyciskaniem. Ból siedzi z przodu i z boku barku, czasem schodzi w stronę ramienia. Typowy jest łuk bolesny: unoszenie ręki w bok dokucza najbardziej mniej więcej między wysokością barku a uchem, a poniżej i powyżej tego zakresu jest znośnie. Drugi charakterystyczny objaw to noc, bo leżenie na chorym barku uciska podrażnione tkanki i przerywa sen. W badaniach tę grupę problemów nazywa się bólem podbarkowym albo bólem związanym ze stożkiem rotatorów; dawna nazwa „zespół ciasnoty podbarkowej" odchodzi do historii razem z operacją, która miała tę ciasnotę usuwać.

Uszkodzenia stożka rotatorów: od przeciążenia do zerwania

Ścięgna stożka mogą też ulec uszkodzeniu, częściowemu albo pełnemu. U młodszych zwykle potrzebny jest do tego konkretny uraz: upadek na wyciągniętą rękę, gwałtowne szarpnięcie, nieszczęśliwy zamach. U starszych ścięgno częściej zużywa się stopniowo i potrafi przerwać się bez wyraźnego momentu. Objawem bywa ból przy unoszeniu i osłabienie: trudno utrzymać ciężar w odwiedzionej ręce, uczesać się, zapiąć coś za plecami. Skala tego zjawiska jest jednak większa, niż sugeruje słowo „zerwanie". W japońskim badaniu przesiewowym, które objęło 664 mieszkańców jednej miejscowości, uszkodzenie stożka rotatorów miało 22% wszystkich przebadanych, a uszkodzenia bezobjawowe okazały się dwa razy częstsze niż te, które bolały. W całej badanej grupie dwie trzecie uszkodzeń nie dawało żadnych objawów, a odsetek bezobjawowych rośnie z wiekiem. Uszkodzenie ścięgna to realne rozpoznanie, ale samo w sobie nie przesądza ani o bólu, ani o operacji.

Bark zamrożony

Bark zamrożony rządzi się własnymi prawami. Torebka stawowa, elastyczny „pokrowiec" stawu, ulega zapaleniu i stopniowo się obkurcza. Bark najpierw boli, zwłaszcza nocą, a potem sztywnieje we wszystkich kierunkach: nie da się zapiąć biustonosza, sięgnąć do tylnej kieszeni ani swobodnie się uczesać. Choroba przebiega fazami, od bolesnego „zamrażania", przez okres największej sztywności, po powolne „odmrażanie", i typowo rozciąga się na dwa do trzech lat. Dotyka około dwóch do czterech osób na sto, najczęściej między czterdziestym a sześćdziesiątym rokiem życia, częściej kobiet. Wyraźnie częściej chorują osoby z cukrzycą: w zebranych badaniach bark zamrożony miało około 13% z nich, a ryzyko zachorowania jest u nich ponad trzykrotnie wyższe. Jeśli bark sztywnieje bez urazu, a do tego masz cukrzycę, ten trop sprawdzamy w pierwszej kolejności.

Niestabilność i zwichnięcia

Na drugim biegunie jest bark zbyt luźny. To domena młodych i aktywnych: zwichnięcie na meczu, na desce, przy upadku z roweru. Po pierwszym zwichnięciu, zwłaszcza w młodym wieku, bark potrafi „uciekać" przy zamachu czy rzucie, bo naderwane struktury nie trzymają już głowy kości ramiennej wystarczająco pewnie. Niestabilność bywa też wrodzona, związana z ogólną wiotkością stawów, i rozwija się bez żadnego urazu. Objawem jest wtedy nie tyle stały ból, ile brak zaufania do własnej ręki w konkretnych pozycjach, na przykład przy serwie albo podaniu piłki zza głowy.

Zmiany zwyrodnieniowe i staw barkowo-obojczykowy

Zwyrodnienie samego stawu ramiennego zdarza się rzadziej niż w biodrze czy kolanie, bo bark nie przenosi masy ciała przy każdym kroku. Częściej zużywa się mały staw barkowo-obojczykowy na szczycie barku. Boli wtedy punktowo „na górze", przy sięganiu ręką do przeciwległego barku i przy ćwiczeniach siłowych, takich jak pompki na poręczach czy wyciskanie. To częsty obraz u osób, które od lat trenują z obciążeniem.

Tendinopatia wapniejąca

W ścięgnach stożka rotatorów potrafią odkładać się złogi wapnia. Długo nie dają o sobie znać, ale w fazie rozpuszczania złogu bark umie rozboleć się nagle i bardzo mocno, bez żadnego urazu, czasem w ciągu jednej nocy. Taki obraz bywa mylony z infekcją stawu, dlatego wymaga oceny i różnicowania. U większości osób złogi z czasem się wchłaniają, a dolegliwości ustępują.

Ból barku, który zaczyna się w szyi

Część „bólów barku" w ogóle nie pochodzi z barku. Korzenie nerwowe wychodzące z szyjnego odcinka kręgosłupa unerwiają okolicę barku i całą rękę, więc ich podrażnienie boli właśnie tam. Za szyją przemawia ból promieniujący poniżej łokcia, do przedramienia i palców, drętwienie lub mrowienie oraz nasilanie się dolegliwości przy ruchach głowy, a nie ręki. Sam bark porusza się wtedy zwykle swobodnie i z pełną siłą. Zdarza się też ból rzutowany z górnych stawów kręgosłupa i mięśni karku: rozlany, trudny do wskazania palcem. Dlatego w badaniu bolącego barku zawsze oglądamy również szyję, bo leczenie samego barku, gdy źródło siedzi wyżej, mija się z celem.

Przyczyny spoza układu ruchu

Bark bywa też ekranem, na który rzutują ból narządy wewnętrzne. Serce potrafi dawać ból lewego barku i ramienia, przepona i pęcherzyk żółciowy częściej wybierają prawy bark, a szczyt płuca leży na tyle blisko splotu nerwowego, że jego choroby, w tym guzy, mogą boleć w obręczy barkowej. U osób po sześćdziesiątce obustronna sztywność i ból barków, zwłaszcza rano, bywają objawem polimialgii reumatycznej. Wspólny mianownik jest jeden: ból słabo związany z ruchem ręki. Taki obraz to wskazanie do oceny lekarskiej, nie do rozciągania.

Co podpowiada charakter bólu

Zanim padnie diagnoza, sporo mówią same okoliczności bólu. Ból przy unoszeniu ręki, najsilniejszy w środkowym zakresie ruchu, kieruje uwagę na ścięgna stożka i kaletkę. Sztywność, która narasta tygodniami i odbiera ruch we wszystkich kierunkach, pasuje do barku zamrożonego. Punktowy ból na samej górze wskazuje raczej staw barkowo-obojczykowy. Promieniowanie poniżej łokcia z drętwieniem przemawia za szyją. Znaczenie ma też pora i kontekst: ból nocny przy leżeniu na boku jest typowy dla podrażnionych ścięgien, poranna obustronna sztywność u starszej osoby każe myśleć o polimialgii, a ból zupełnie oderwany od ruchu nakazuje szukać przyczyny poza barkiem. Żadna z tych wskazówek nie zastępuje badania. Zawężają one listę podejrzanych i podpowiadają, od czego zacząć.

Ile trwa ból barku

Przeciążone ścięgna, jeśli mądrze dawkować im pracę, uspokajają się zwykle w kilka tygodni. Gorzej, gdy ból zostaje na dłużej: po przekroczeniu mniej więcej dwunastu tygodni przestaje być „świeży" i zaczyna go podtrzymywać więcej czynników naraz, od zmienionego sposobu poruszania ręką, przez unikanie ruchu, po gorszy sen. Osobnym torem biegnie bark zamrożony, którego kalendarz liczy się w latach; w jednej z opisanych serii przypadków średnio po ponad czterech latach obserwacji objawy wciąż odczuwało 41% badanych. To argument, żeby nie czekać, aż samo przejdzie, tylko pracować z barkiem od wczesnego etapu.

Kiedy ból barku wymaga pilnej konsultacji

Większość bólów barku można spokojnie diagnozować w gabinecie fizjoterapeuty. Kilka obrazów wymaga jednak szybszej ścieżki:

• ból barku lub ramienia z uciskiem w klatce piersiowej, dusznością, zimnym potem lub lękiem: tak potrafi wyglądać zawał serca, zwłaszcza po lewej stronie; wezwij pomoc natychmiast;
• bark po urazie, zniekształcony, którego nie da się poruszyć, albo ręka wisząca bezwładnie: podejrzenie zwichnięcia lub złamania;
• bark gorący i wyraźnie obrzęknięty, z towarzyszącą gorączką lub dreszczami: możliwa infekcja stawu;
• szybko narastające osłabienie ręki lub zanikanie mięśni obręczy;
• nocny ból oporny na zmianę pozycji, szczególnie u osoby, która ostatnio chudnie bez powodu albo poci się nocami;
• pierwsze w życiu zwichnięcie barku: staw wymaga nastawienia i oceny uszkodzeń.

Ta lista brzmi groźnie, ale działa jak filtr: rzadkie i pilne sprawy mają trafić do lekarza od razu, żeby cała reszta mogła bezpiecznie przejść zwykłą diagnostykę.

Diagnostyka bólu barku: od funkcji do obrazu

Pierwszym narzędziem diagnozy jest rozmowa i obserwacja ruchu: co boli, od kiedy i przy jakich czynnościach; jak unosi się ręka, jak porusza się łopatka, ile siły mają poszczególne mięśnie stożka, jak reaguje szyja. Ten zestaw mówi o przyczynie zwykle więcej niż obrazowanie. Po badania obrazowe, USG, rezonans czy RTG, sięgamy z konkretnych powodów: po urazie, przy podejrzeniu zerwania ścięgna u osoby aktywnej, przy braku postępów leczenia albo przy objawach z listy alarmowej. Ich wyniki trzeba jednak czytać ostrożnie. Kiedy w klasycznym badaniu opublikowanym w „The Journal of Bone and Joint Surgery" wykonano rezonans barku osobom bez żadnych dolegliwości, uszkodzenie stożka rotatorów znaleziono u 34% z nich, a wśród badanych po sześćdziesiątce u 54%. „Uszkodzenie" w opisie może więc istnieć obok bólu, a nie być jego powodem; to samo pokazało opisane wcześniej badanie przesiewowe. Dlatego wynik obrazowania zawsze zestawiamy z badaniem funkcjonalnym i dopiero z tej pary wynika rozpoznanie.

Leczenie bólu barku

Standardem w bólu barku jest leczenie zachowawcze. Wynika to wprost z badań: skoro dolegliwości rzadko biorą się z jednej rzeczy, którą dałoby się wyciąć, dźwignią leczenia jest zmiana tego, jak bark pracuje i ile pracy dostaje. Plan zwykle łączy kilka narzędzi, a ich wspólnym celem jest bark silniejszy i lepiej kontrolowany, nie tylko chwilowo znieczulony.

Fizjoterapia i terapia ruchem

Fundamentem jest terapia ruchem. W badaniu GRASP, opublikowanym w „The Lancet", u ponad siedmiuset pacjentów z dolegliwościami stożka rotatorów porównano progresywny program ćwiczeń prowadzony przez fizjoterapeutę z prostszym wariantem: jedną sesją instruktażu i samodzielną pracą według planu. Po roku obie grupy odnotowały wyraźną poprawę. Praktyczny wniosek brzmi: barku nie leczy pojedynczy, tajemny zabieg, tylko dobrze dobrany program, który jest konsekwentnie realizowany i stopniowo podkręcany. W gabinecie pracujemy równolegle nad trzema rzeczami: nad tym, jak łopatka ustawia panewkę pod rękę, nad siłą mięśni stożka oraz nad tolerancją ścięgien na obciążenie, które rośnie małymi krokami. Zobacz, jak prowadzimy rehabilitację barku w FizjoNature.

Terapia manualna

Techniki manualne przydają się, gdy bark, żebra, odcinek piersiowy albo szyja tracą ruchomość i narzucają reszcie złe warunki pracy. Praca rękami na stawach i tkankach miękkich pozwala odzyskać zakres oraz zmniejszyć napięcie i ból na tyle, żeby ćwiczenia w ogóle stały się wykonalne. Terapia manualna działa u nas w parze z terapią ruchem: to, co uda się odzyskać na stole, od razu wkładamy do ćwiczeń.

Pinoterapia

Pinoterapia to punktowa praca specjalnym narzędziem na napiętych mięśniach i powięzi. W okolicy barku najczęściej dotyczy karku, obręczy i mięśni biegnących wokół łopatki, które przy długotrwałym bólu utrzymują podwyższone napięcie. Bywa intensywna w odbiorze, w zamian u części osób szybko rozluźnia tkanki, których nie udawało się rozpracować inaczej. Sam zabieg to jednak początek: żeby napięcie nie wróciło, musi się zmienić to, co je wywołało.

Masaż leczniczy

Przy bólu barku dużo dzieje się w mięśniach karku i obręczy, zwłaszcza u osób pracujących przy biurku, u których ta okolica nosi całodzienne napięcie. Masaż leczniczy zmniejsza to napięcie, poprawia komfort i ułatwia pracę nad ruchem. Traktujemy go jako wsparcie procesu: odczuwalne i przyjemne, a najskuteczniejsze wtedy, gdy obok toczy się praca nad siłą i kontrolą barku.

Iniekcje i leki

Gdy ból nie pozwala spać ani zacząć ćwiczeń, sięga się po leki przeciwzapalne, a czasem po iniekcję steroidową. Obie rzeczy mają sens jako pomost. W badaniu GRASP dodanie iniekcji do ćwiczeń nie poprawiło wyniku mierzonego po roku, więc traktowanie jej jako samodzielnego leczenia nie znajduje oparcia w dowodach. Co innego, gdy silny ból blokuje jakąkolwiek pracę z barkiem: wtedy farmakologiczne wyciszenie bywa tym, co w ogóle pozwala zacząć, na przykład w bolesnej fazie barku zamrożonego.

Co jeszcze sprawdzamy, gdy postęp się zatrzymuje

U części pacjentów w tle bólu barku znajdujemy rzeczy spoza podręcznika: usztywniony odcinek piersiowy, który zabiera łopatce przestrzeń do ruchu, ślad po dawnym urazie obojczyka, nawykowo płytki oddech górną częścią klatki, bliznę po operacji. Nie zakładamy z góry, że któraś z nich odpowiada za problem. Obowiązuje prosta zasada: hipoteza musi się obronić w praktyce. Poprawa zakresu albo bólu po pracy nad danym obszarem zatrzymuje go w planie terapii, a brak zmiany go z niego usuwa.

Jak wygląda terapia w praktyce

Na początku ustalamy dwie rzeczy: co jest źródłem problemu i do czego bark ma wrócić, bo co innego znaczy „sprawny bark" dla stolarza, co innego dla mamy dwulatka, a co innego dla siatkarki. Sam proces przypomina zwężający się lejek. Szeroki wlot to okres wyciszania podrażnionych tkanek i odzyskiwania dostępnego zakresu ruchu. Dalej robi się konkretniej: siła stożka rotatorów, kontrola łopatki, obciążenia podnoszone w tempie, które ścięgna akceptują. Wylot lejka jest już wąski i osobisty: noc przespana na obu bokach, cały dzień montażu pod sufitem, powrót na boisko. Duża część efektu powstaje w domu, w dniach między spotkaniami; rola wizyt polega na tym, żeby ta praca była dobrze wycelowana. Ramą całości jest indywidualny plan pracy z barkiem: to on decyduje, kiedy sięgamy po techniki manualne, pinoterapię czy masaż, a kiedy wystarczy sam trening. Ceny poszczególnych wizyt podajemy w cenniku.

Kiedy potrzebny lekarz lub operacja

Są bóle barku, które od razu kierujemy dalej: świeże, rozległe zerwanie stożka rotatorów u osoby młodej lub aktywnej, nawracające zwichnięcia, zaawansowane zwyrodnienie z bólem opornym na leczenie. Nawet tam chirurgia nie zawsze wygrywa. W badaniu UK FROST, prowadzonym wśród pacjentów z barkiem zamrożonym w 35 szpitalach, ani manipulacja w znieczuleniu, ani artroskopowe uwolnienie torebki nie okazały się klinicznie lepsze od wczesnej, ustrukturyzowanej fizjoterapii z iniekcją steroidową, a uwolnienie torebki niosło wyższe ryzyko powikłań. Decyzja o zabiegu zapada więc indywidualnie, na podstawie wieku, aktywności i dotychczasowego przebiegu leczenia, a nie samego opisu badania. Po zabiegu wracamy zresztą do tego samego punktu: bark trzeba na nowo nauczyć pracy, a to zadanie rehabilitacji.

Co możesz zrobić sam

Pierwsza zasada brzmi przewrotnie: używaj bolącego barku. W granicach zdrowego rozsądku i bez forsowania, ale regularnie, bo bark odstawiony na tygodnie rzadko wraca lepszy, częściej sztywniejszy. Temblak i całkowite oszczędzanie zostaw na sytuacje, w których zalecił je lekarz. Na noc pomaga proste ustawienie: śpij na zdrowym boku z poduszką pod chorym ramieniem albo na plecach z lekko podpartym łokciem, tak żeby bark nie wisiał w powietrzu ani nie był zgnieciony. Duże domowe projekty, przy których ręce długo pracują powyżej barków, dziel na krótsze odcinki z przerwami. Świeże, mocne rozbolenie zwykle łagodzi chłodzenie, a przewlekłą sztywność łatwiej ruszyć po rozgrzaniu, na przykład po ciepłym prysznicu. Z żadnej z tych rzeczy nie zrobisz terapii, ale każda odbiera bólowi paliwo.

Kiedy nie ćwiczyć

Odpuść samodzielne ćwiczenia i skonsultuj się, jeśli bark jest gorący i spuchnięty, jeśli towarzyszy mu gorączka, jeśli ręka z dnia na dzień słabnie albo jeśli kolejne dni ćwiczeń zostawiają bark w gorszym, nie lepszym stanie. Najpierw diagnoza, potem trening.

Najczęstsze mity o bólu barku

Wokół barku krąży kilka rad, które na pierwszy rzut oka mają sens, a w praktyce wydłużają leczenie.

„Boli, więc trzeba oszczędzać i nosić rękę przy sobie." Bark znosi bezruch wyjątkowo źle. Tygodnie oszczędzania potrafią z bolącego barku zrobić bark sztywny, a w niesprzyjających warunkach dołożyć cechy zamrożenia. Ruch dawkowany tak, żeby nie zaostrzać objawów, jest częścią leczenia.

„Strzelanie i przeskakiwanie w barku znaczy, że coś się niszczy." Bark potrafi strzelać latami i niczego przy tym nie niszczyć; dźwięki bez bólu i bez utraty siły to najczęściej tylko dźwięki. Więcej o tym zjawisku przeczytasz we wpisie o strzelającej obręczy barkowej. Granica przebiega tam, gdzie do dźwięków dołącza ból, obrzęk albo słabnięcie ręki.

„Uszkodzone ścięgno stożka trzeba zszyć, inaczej ręka przestanie działać." Bezobjawowe uszkodzenia stożka są częste, a znaczna część tych objawowych dobrze reaguje na trening. Zszycie bywa potrzebne, zwłaszcza po świeżych, dużych zerwaniach u osób aktywnych, ale jako pierwszy krok leczenia pozostaje wyjątkiem.

„Bark zamrożony trzeba na siłę rozruszać." Agresywne rozciąganie w bolesnej fazie zwykle podkręca stan zapalny i ból. Z zamrożonym barkiem pracuje się z kalendarzem choroby w ręku: delikatniej, gdy dominuje ból, odważniej, gdy zostaje głównie sztywność.

Jak zapobiegać bólowi barku i nawrotom

Barki najrzadziej psują się u osób, które używają ich często i różnorodnie. Ścięgna stożka rotatorów wzmacniają się tak samo jak mięśnie, o ile obciążenie rośnie stopniowo; kłopoty zaczynają się przy zrywach, gdy po miesiącach przerwy przychodzi dzień malowania całego sufitu albo powrót na siłownię do ciężarów sprzed roku. Jeśli twój sport albo praca angażują ręce nad głową, utrzymuj w tygodniu choć krótki trening rotatorów i łopatki; to niewielki koszt w porównaniu z tygodniami leczenia. Przy pracy biurowej największą różnicę robią przerwy i zmiany pozycji, bo kark i obręcz barkowa zbierają napięcie z każdej godziny spędzonej bez zmiany ułożenia.

Umów wizytę w FizjoNature

Jeśli bark budzi cię w nocy, a w ciągu dnia sam ustala, czego ci nie wolno, nie musisz się z tym układać. Na wizycie zbadamy, jak pracuje twoja łopatka, stożek rotatorów i szyja, znajdziemy słabe ogniwo i zaplanujemy powrót do pełnego ruchu: od spokojnego snu po swobodny zamach. Umów wizytę online lub umów się telefonicznie pod numerem 793 900 520.