Rwa kulszowa – przyczyny, objawy i leczenie

Większość bólów pleców zostaje tam, gdzie się zaczyna, w okolicy krzyża. Rwa kulszowa zachowuje się inaczej: schodzi w dół. Ból rusza z dolnej części pleców, wchodzi w pośladek i biegnie tyłem nogi, czasem aż do łydki i stopy. Bywa ostry i piekący, ciągnie się wzdłuż kończyny, a często dokłada do tego drętwienie albo mrowienie. Pierwsza myśl w gabinecie pada niemal zawsze ta sama: wypadł dysk, pewnie skończy się operacją. Tymczasem u większości osób rwa wycofuje się bez skalpela, a to, co na zdjęciu wygląda najgroźniej, znika często najszybciej.

Czym jest rwa kulszowa

Rwa kulszowa to nie choroba sama w sobie, tylko nazwa bólu, który biegnie wzdłuż nerwu kulszowego. Ten nerw jest najgrubszy i najdłuższy w ciele: powstaje z kilku korzeni nerwowych wychodzących z dolnego odcinka kręgosłupa, na wysokości lędźwi i kości krzyżowej, po czym schodzi przez pośladek w dół nogi. Gdy któryś z tych korzeni zostaje podrażniony albo uciśnięty tuż przy kręgosłupie, ból nie zostaje w plecach, lecz promieniuje wzdłuż całej trasy nerwu. Stąd potoczne „korzonki" i stąd charakterystyczny ból schodzący do nogi.

Najczęściej za uciskiem stoi przepuklina krążka międzykręgowego. Krążek to elastyczna poduszka między kręgami, z twardszym pierścieniem na zewnątrz i galaretowatym jądrem w środku. Słowo „przepuklina" obejmuje przy tym różne stopnie tego samego procesu: od łagodnego uwypuklenia, gdy krążek jedynie się wybrzusza, przez wysunięcie, gdy jądro przeciska się przez pęknięcie w pierścieniu i napiera na korzeń, po sekwestrację, gdy fragment jądra odrywa się całkiem i trafia do przestrzeni wokół nerwu. Jak podaje przegląd opublikowany w „The New England Journal of Medicine", blisko 85% przypadków rwy wiąże się właśnie z krążkiem.

Największa przepuklina znika najczęściej

Zdrowy rozsądek podpowiada, że im większa przepuklina, tym gorzej i tym pewniejsza operacja. Badania pokazują coś przeciwnego. Gdy zebrano obserwacje, w których u pacjentów z rwą powtarzano rezonans po pewnym czasie, okazało się, że przepukliny kurczą się i znikają same, i to tym częściej, im bardziej są zaawansowane. W przeglądzie opublikowanym w czasopiśmie „Clinical Rehabilitation" samoistne wchłonięcie dotyczyło 96% sekwestrów, czyli oderwanych fragmentów, 70% wysunięć, 41% protruzji i tylko 13% łagodnych uwypukleń. Wśród oderwanych fragmentów 43% zniknęło zupełnie.

Ta odwrotna kolejność ma dobre wyjaśnienie. Wnętrze krążka jest niemal pozbawione naczyń krwionośnych, więc dopóki jądro tkwi w środku, obrona organizmu go nie dosięga. Kiedy jednak fragment przerwie pierścień i wydostanie się na zewnątrz, do dobrze ukrwionej przestrzeni wokół korzenia nerwowego, ciało rozpoznaje go jako materiał obcy i zabiera się za jego usuwanie, podobnie jak rozprawia się z drzazgą, która utknęła pod skórą. Im dalej fragment wyszedł, tym łatwiej dociera do niego ta naturalna ekipa naprawcza. Sekwestr, który przeraża w opisie rezonansu, jest dla organizmu najlepiej dostępny.

To zmienia całą logikę leczenia. Skoro ciało w wielu przypadkach samo usuwa przyczynę ucisku, zadaniem terapii nie jest ratowanie kręgosłupa przed katastrofą, lecz przeprowadzenie cię przez ten czas: uspokojenie podrażnionego nerwu, utrzymanie ruchu i cierpliwość tam, gdzie natura pracuje na twoją korzyść. Operacja zostaje w rezerwie na sytuacje, które naprawdę jej wymagają.

Najczęstsze przyczyny rwy kulszowej

Rwa jest objawem, nie rozpoznaniem. Ten sam ból schodzący do nogi może mieć kilka źródeł, a łączy je jedno: gdzieś na drodze nerwu, najczęściej tuż przy jego korzeniu, coś go uciska albo drażni. Warto wiedzieć, co to bywa, bo od źródła zależy leczenie.

Przepuklina krążka międzykręgowego

To zdecydowanie najczęstsza przyczyna. Krążek uwypukla się albo jego jądro wysuwa w stronę kanału kręgowego i napiera na korzeń tuż przy jego wyjściu z kręgosłupa. Sam ucisk to jednak nie wszystko: wysunięte jądro drażni korzeń również chemicznie, wywołując wokół niego stan zapalny, i to on w dużej mierze odpowiada za ból. Przepuklina wybiera zwykle dwa ostatnie poziomy lędźwi, oznaczane L4-L5 i L5-S1: tamtędy przechodzą korzenie budujące nerw kulszowy i tam trafia największa część codziennych obciążeń. Ból bywa wtedy silny i dobrze narysowany wzdłuż nogi, często z drętwieniem palców albo osłabieniem stopy.

Zwężenie kanału kręgowego, czyli stenoza

U osób starszych częściej niż świeża przepuklina zawodzi sama przestrzeń, w której biegną nerwy. Z wiekiem krążki obniżają się, stawy i więzadła pogrubiają, a kanał kręgowy oraz boczne otwory, którymi wychodzą korzenie, stopniowo się zwężają. To stenoza. Ból i drętwienie nóg pojawiają się wtedy zwykle nie w bezruchu, lecz podczas chodzenia i dłuższego stania, i ustępują, gdy usiądziesz albo pochylisz się do przodu, na przykład opierając się o wózek w sklepie. Ten wzorzec, nazywany chromaniem neurogennym, jest na tyle charakterystyczny, że sam naprowadza na rozpoznanie.

Kręgozmyk i inne przyczyny kostne

Czasem jeden krąg zsuwa się względem sąsiedniego, do przodu albo do tyłu. Taki kręgozmyk potrafi zwęzić przestrzeń dla korzenia i dać objawy rwy, zwłaszcza gdy nakłada się na niego przeciążenie. Rzadziej korzeń drażnią zmiany kostne, jak wyrośla przy zaawansowanym zwyrodnieniu, albo, całkiem wyjątkowo, inne struktury w kanale kręgowym. Te przyczyny wychodzą zwykle na jaw dopiero w badaniu obrazowym, gdy przebieg odbiega od typowego.

Gdy uciska coś poza kręgosłupem

Nie każdy ucisk nerwu zaczyna się przy kręgosłupie. Nerw kulszowy przechodzi w pośladku pod mięśniem gruszkowatym, leżącym głęboko pod pośladkiem, i u części osób to właśnie napięcie tego mięśnia bywa łączone z objawami przypominającymi rwę. Nazywa się to zespołem mięśnia gruszkowatego, choć w środowisku medycznym pozostaje przedmiotem sporu i rozpoznaje się go dopiero po wykluczeniu przyczyn kręgosłupowych. Wspominamy o nim, bo bywa nadużywany jako łatwa etykieta, a jednocześnie u pojedynczych pacjentów praca nad tą okolicą faktycznie przynosi ulgę. Traktujemy go więc jako możliwość do sprawdzenia, nie jako gotowe wyjaśnienie.

Co udaje rwę: ból rzutowany

Nie wszystko, co boli w pośladku i schodzi w udo, jest rwą. Podobny obraz potrafią dać staw krzyżowo-biodrowy, biodro albo napięte mięśnie i powięź okolicy lędźwiowo-pośladkowej. Ten pozorny ból korzeniowy, czasem nazywany rwą rzekomą, ma zwykle inny charakter: rzadko schodzi poniżej kolana, nie towarzyszą mu wyraźne drętwienie, mrowienie ani osłabienie stopy, a nasilają go inne ruchy. Rozróżnienie bywa trudne i właśnie po to jest badanie. Więcej o bólu, który tylko udaje, że pochodzi z kręgosłupa, piszemy w osobnym artykule o bólu promieniującym poza sam kręgosłup.

Jak rozpoznać rwę kulszową: co mówią objawy

Rwa ma kilka rozpoznawalnych rysów. Ból jest niemal zawsze jednostronny i schodzi wzdłuż wyraźnej linii, a nie rozlewa się po całej nodze. To, którędy biegnie, podpowiada, który korzeń jest drażniony. Przy podrażnieniu korzenia L5 ból i drętwienie ciągną po bocznej stronie łydki do grzbietu stopy i dużego palca, a czasem trudno unieść stopę albo stanąć na pięcie. Przy korzeniu S1 trasa prowadzi tyłem łydki do pięty i zewnętrznej krawędzi stopy, a osłabienie dotyczy raczej stawania na palcach.

Charakterystyczne jest też, co ból nasila. Rwa zwykle rośnie przy dłuższym siedzeniu, pochylaniu się do przodu, a także przy kaszlu, kichnięciu czy parciu, bo każdy z tych odruchów na moment podnosi ciśnienie w kanale kręgowym i szarpie podrażnionym korzeniem. Wskazówką jest wreszcie prosty test, który pewnie znasz z gabinetu: uniesienie wyprostowanej nogi u osoby leżącej na plecach. Jeśli już przy niewielkim kącie wywołuje ból strzelający wzdłuż nogi, a nie samo napięcie z tyłu uda, przemawia to za podrażnieniem korzenia. Nazywa się to objawem Lasègue'a. Żaden z tych sygnałów nie jest jeszcze pełnym rozpoznaniem, ale razem układają się w dość czytelny obraz.

Ile trwa rwa kulszowa

Dla większości osób rwa jest przykrym, ale przejściowym epizodem. Ból bywa najostrzejszy na początku, przez pierwsze dni do dwóch tygodni, a potem stopniowo odpuszcza, w miarę jak stan zapalny wokół korzenia się wycisza, a przepuklina zaczyna się kurczyć. U znacznej części osób objawy wyraźnie łagodnieją w ciągu sześciu do dwunastu tygodni. Zdarza się jednak, że ból nogi utrzymuje się dłużej albo wraca, zwłaszcza gdy korzeń był mocno drażniony albo gdy do ucisku dokłada się stenoza. Rwa, która nie odpuszcza po kilku miesiącach, wymaga dokładniejszej oceny, ale nawet wtedy długo pozostaje w rękach leczenia zachowawczego. Czas gra tu zwykle po twojej stronie, choć nie jest to zaproszenie do bezczynności.

Kiedy rwa kulszowa wymaga pilnej pomocy

Rwa bywa bardzo bolesna, ale sama w sobie rzadko jest niebezpieczna. Jest jednak kilka sygnałów, przy których nie wolno czekać ani leczyć się na własną rękę, bo mówią o ucisku, który może trwale uszkodzić nerwy. Zgłoś się pilnie, najlepiej na ostry dyżur, jeśli pojawia się:

• drętwienie okolicy krocza, wewnętrznej strony ud i pośladków, czyli tej części ciała, którą stykasz się z siodełkiem roweru;
• nagłe kłopoty z oddawaniem moczu lub stolca: zatrzymanie moczu, nietrzymanie albo utrata czucia parcia;
• osłabienie obejmujące obie nogi naraz, zwłaszcza gdy narasta;
• opadająca stopa albo szybko postępujące osłabienie nogi, przez które chód robi się niepewny, a stopa zahacza o podłoże;
• gorączka towarzysząca bólowi albo silny ból, który zaczął się po urazie, na przykład upadku;
• ból nocny nieustępujący w żadnej pozycji, zwłaszcza z niewyjaśnionym spadkiem masy ciała.

Trzy pierwsze sygnały występujące razem mogą świadczyć o zespole ogona końskiego, czyli ucisku pęczka nerwów u dołu kręgosłupa. To stan nagły: liczy się operacyjne odbarczenie w ciągu godzin, nie dni.

Diagnostyka rwy kulszowej: badanie, nie samo zdjęcie

Rwę rozpoznaje się przede wszystkim badaniem, i to badaniem tego, jak zachowuje się nerw. Pytamy o przebieg bólu i o to, co go nasila, a potem badamy neurologicznie: czucie na poszczególnych obszarach stopy i łydki, siłę mięśni unoszących i zginających stopę, odruchy oraz reakcję na uniesienie wyprostowanej nogi. To badanie mówi, który korzeń jest drażniony i czy w ogóle mamy do czynienia z prawdziwą rwą, a nie z bólem, który tylko ją przypomina.

Rezonans wchodzi do gry przy konkretnych wskazaniach: gdy pojawiają się sygnały alarmowe, gdy rozważana jest operacja albo gdy mimo leczenia nie ma poprawy. Sam w sobie bywa mylący, bo przepukliny i zwężenia widać na zdjęciach także u osób, które nie mają żadnego bólu, dlatego jego wynik czytamy zawsze razem z badaniem, a nie zamiast niego. Zdjęcie pokazuje, co jest widoczne. Badanie pokazuje, co boli.

Leczenie rwy kulszowej

Zdecydowaną większość rwy leczy się zachowawczo, bez operacji, i w wielu przypadkach to wystarcza. Cel jest podwójny: z jednej strony uspokoić podrażniony nerw i obniżyć ból na tyle, żeby dało się normalnie funkcjonować, z drugiej przywrócić swobodny ruch i wesprzeć ciało w tym, co i tak próbuje zrobić samo. Poszczególne metody odpowiadają za różne części tego zadania i dlatego najczęściej występują razem.

Fizjoterapia i ruch

Podstawą leczenia jest ruch, dobrany do fazy. W ostrym okresie nie chodzi o forsowne ćwiczenia, lecz o to, żeby nie zastygnąć w bezruchu: utrzymanie łagodnej, codziennej aktywności i pozycji, które odciążają korzeń, pomaga bardziej niż przeczekiwanie bólu w łóżku. W miarę jak nerw się uspokaja, dokładamy ćwiczenia przywracające ruchomość, ćwiczenia, które delikatnie przesuwają nerw w jego korycie, oraz stopniowe wzmacnianie mięśni tułowia i bioder, żeby odciążyć bolesny odcinek. Ważną, choć niewidoczną częścią pracy jest edukacja: świadomość, że silny ból nie oznacza rozpadającego się kręgosłupa, realnie zmniejsza lęk i napięcie, które ból podtrzymują. Jak wygląda rehabilitacja przy rwie kulszowej, opisujemy szerzej na stronie oferty.

Terapia manualna

Gdy odcinek lędźwiowy i miednica tracą ruchomość, a mięśnie odruchowo się usztywniają, pomocna bywa praca manualna z dolnym odcinkiem kręgosłupa: delikatna mobilizacja stawów i tkanek oddaje odcinkowi ruch i łagodzi obronne napięcie mięśni, a rozruszana, mniej napięta okolica dużo lepiej przyjmuje ćwiczenia. Przy bólu korzeniowym obowiązuje jednak ważna zasada ostrożności. Zanim cokolwiek zrobimy rękami, sprawdzamy stan nerwu, a jeśli badanie pokazuje ubytki neurologiczne, świeże i nasilające się osłabienie albo sygnały alarmowe, nie forsujemy manipulacji, tylko najpierw kierujemy na właściwą diagnostykę. Żadna technika nie „nastawia" przepukliny, więc tego nie obiecujemy.

Pinoterapia

Gdy w tle rwy siedzi uporczywe napięcie mięśni pośladka i okolicy lędźwiowej, na przykład wspomnianego mięśnia gruszkowatego, sięgamy po pinoterapię, czyli miejscowe opracowanie przeciążonych mięśni i powięzi drobnymi metalowymi narzędziami. Nie jest to zabieg relaksacyjny, ale u części pacjentów głęboko schowane napięcie odpuszcza po nim wyraźnie. Ucisku korzenia pinoterapia nie zlikwiduje, dlatego zaraz obok stawiamy ćwiczenia; bez nich rozluźnienie rzadko utrzymuje się dłużej.

Leki: co pomaga, a co nie

Leki bywają w rwie potrzebne, zwłaszcza w najostrzejszej fazie, ale warto wiedzieć, czego się po nich spodziewać. Umiarkowaną pomoc dają wtedy leki przeciwzapalne, które zmniejszają odczyn wokół korzenia. Inaczej jest z lekami „na nerwoból", takimi jak pregabalina czy gabapentyna, po które sięga się w nadziei na wyciszenie właśnie tego korzeniowego bólu. Gdy sprawdzono to rzetelnie, nadzieje się nie potwierdziły: w badaniu opublikowanym w „The New England Journal of Medicine" pregabalina nie zmniejszyła bólu nogi bardziej niż placebo, za to częściej wywoływała zawroty głowy i inne działania niepożądane. Dlatego brytyjskie wytyczne NICE odradzają stosowanie tej grupy leków w rwie kulszowej. Leki mogą więc utorować drogę do ruchu i rehabilitacji, ale nie zastąpią pracy nad przyczyną ucisku i nie przyspieszą wchłaniania przepukliny.

Zastrzyki nadtwardówkowe

Przy bardzo silnym bólu korzeniowym, który nie odpuszcza mimo leków i rehabilitacji, lekarz może zaproponować zastrzyk sterydowy podany w okolicę podrażnionego korzenia, tak zwaną blokadę nadtwardówkową. Potrafi ona przynieść ulgę na tygodnie i pomóc w najtrudniejszym momencie, na przykład wtedy, gdy ból uniemożliwia jakikolwiek ruch. Nie zmienia jednak długofalowego przebiegu ani nie usuwa samej przyczyny, dlatego jej rolą jest otworzyć okno na rehabilitację, a nie ją zastąpić.

Praca z mniej typowymi przyczynami

U części pacjentów, zwłaszcza gdy typowe leczenie nie daje spodziewanej poprawy, sprawdzamy tropy spoza głównego nurtu: napięcie mięśnia gruszkowatego, powięź okolicy pośladka i uda, nawyki ruchowe, które od lat przeciążają jedną stronę ciała. Nie ogłaszamy z góry, że to one odpowiadają za ból. Traktujemy je jak pytania, na które odpowiada dopiero reakcja ciała: gdy po pracy nad taką okolicą noga zgłasza mniej bólu, wątek zostaje w terapii; gdy nic się nie zmienia, wracamy na główny tor. To margines terapii, nie jej fundament.

Jak wygląda terapia w praktyce

W praktyce wygląda to spokojniej, niż podpowiada strach z pierwszego dnia. Na pierwszej wizycie najwięcej czasu zajmuje badanie, również neurologiczne: ustalamy, który korzeń jest drażniony i co ten ucisk podtrzymuje. Plan układamy pod fazę, w której jesteś, i zmieniamy go razem z nią: gdy dominuje ostry ból nogi, pracujemy delikatnie, nad odbarczeniem nerwu i pozycjami ulgi; gdy ból zaczyna odpuszczać, dokładamy ruch i obciążenie, aż okolica znów udźwignie codzienne wymagania. O tempie poprawy decyduje głównie codzienna, samodzielna praca, bo to powtarzane dzień po dniu ćwiczenia uczą nogę znosić coraz więcej. Tak rozumiemy leczenie ruchem prowadzone krok po kroku; techniki manualne i pinoterapia dołączają pomocniczo, kiedy silny ból albo napięcie nie pozwalają ruszyć z miejsca. Ból nogi zwykle cofa się stopniowo, nie skokowo, i właśnie taka trwała zmiana jest celem. Koszt poszczególnych wizyt sprawdzisz w cenniku.

Kiedy potrzebny jest lekarz lub operacja

Bywa, że sama rehabilitacja to za mało i trzeba włączyć leczenie zabiegowe. Dzieje się tak przede wszystkim w sytuacjach pilnych, jak zespół ogona końskiego czy szybko postępujący niedowład, a także wtedy, gdy mimo kilku tygodni rzetelnego leczenia silny ból korzeniowy nie odpuszcza i odbiera normalne funkcjonowanie. Warto jednak znać proporcje między operacją a cierpliwością. W badaniu opublikowanym w „The New England Journal of Medicine" pacjentów z ciężką rwą przydzielono losowo do wczesnej operacji albo do dalszego leczenia zachowawczego z operacją tylko w razie potrzeby. Po roku wynik był w obu grupach niemal taki sam: wyzdrowienie odczuwało około 95% osób. Różnica dotyczyła tempa, nie mety: operowani wracali do formy szybciej, ale leczeni zachowawczo dochodzili do tego samego miejsca. Dla wielu osób operacja jest więc wyborem między szybszą ulgą a odrobiną cierpliwości, a nie ostatnią deską ratunku. Wyjątkiem są stany nagłe, w których liczy się czas.

Co możesz zrobić sam

Domowa strategia przy rwie jest prosta: zostań w ruchu i szanuj granicę, za którą ból nogi wyraźnie rośnie. Krótkie, częste spacery i zmiana pozycji dają więcej niż całe dnie w łóżku czy w fotelu. Poszukaj ułożeń, które odciążają nogę: wielu osobom ulgę przynosi leżenie na plecach ze zgiętymi kolanami i łydkami opartymi wyżej albo na boku z poduszką między kolanami. Rozbijaj długie siedzenie, bo to ono najczęściej rozdrażnia korzeń: wstawaj co kilkanaście minut, a w aucie rób przerwy na dłuższej trasie. W ostrej fazie unikaj tego, co gwałtownie podnosi ciśnienie w kręgosłupie i szarpie nerwem, czyli dźwigania ciężarów z podłogi, gwałtownych skłonów i parcia. Codzienne czynności, jak sznurowanie butów, wykonuj ostrożniej, przysiadając zamiast składać się w pół. Ciepło rozluźnia napięte mięśnie, chłód bywa lepszy w pierwszych dniach silnego bólu. Domowe sposoby nie leczą przyczyny, ale potrafią złagodzić objawy na tyle, żeby łatwiej było wrócić do ruchu.

Kiedy nie ćwiczyć

Przerwij ćwiczenia i skontaktuj się ze specjalistą, jeśli w trakcie ruchu narasta drętwienie albo osłabienie nogi, jeśli słabnie stopa lub pojawia się którykolwiek z sygnałów alarmowych opisanych wyżej. Przy rwie to nie jest moment, żeby „rozćwiczyć" problem na siłę, tylko żeby najpierw sprawdzić, co dzieje się z nerwem.

Najczęstsze mity o rwie kulszowej

Rwa doczekała się kilku mocno zakorzenionych przekonań, które potrafią zaszkodzić bardziej niż sam ból, bo popychają albo do biernego czekania, albo do niepotrzebnej paniki.

„Przepuklina zawsze oznacza operację." To chyba najczęstszy lęk i zarazem najdalszy od prawdy. Większość przepuklin cofa się bez zabiegu, a te najbardziej zaawansowane wchłaniają się najczęściej. Nawet u osób z ciężką rwą wczesna operacja daje po roku podobny wynik jak leczenie zachowawcze, przynosi tylko szybszą ulgę. Zabieg jest odpowiedzią na konkretne, dobrze zdefiniowane sytuacje, a nie na samą obecność przepukliny.

„Trzeba leżeć, aż samo przejdzie." Odwrotnie. Gdy porównano leżenie w łóżku ze zwykłą, spokojną aktywnością u osób z bólem korzeniowym, leżenie nie dało żadnej przewagi: poprawa przychodziła podobnie w obu grupach. Dłuższy bezruch osłabia mięśnie i utrudnia powrót do formy, dlatego zamiast kłaść się na tydzień, lepiej zostać w ruchu w granicach bólu.

„Im silniejszy ból, tym większe uszkodzenie." Nasilenie bólu przy rwie zależy głównie od tego, jak bardzo podrażniony i zapalny jest korzeń, a nie od rozmiaru przepukliny na zdjęciu. Potężnie wyglądający sekwestr bywa mniej dokuczliwy niż drobne wysunięcie w niefortunnym miejscu, a przy tym znika częściej.

„Rwa zostaje na całe życie." U większości osób jest epizodem, który mija albo wyraźnie łagodnieje. Ryzyko nawrotu istnieje, ale da się je zmniejszać, a stały ból nie jest wpisany w to rozpoznanie.

Jak zapobiegać nawrotom rwy kulszowej

Rwie najtrudniej wrócić tam, gdzie kręgosłup dostaje codzienną porcję ruchu w różnych kierunkach, a żadna pozycja nie trwa godzinami. Największym wrogiem jest długie, nieruchome siedzenie, dlatego warto przeplatać je wstawaniem i krótkim ruchem, a stanowisko pracy ustawić tak, żeby nie wymuszało garbienia. Pomaga stopniowe budowanie siły i kontroli mięśni tułowia oraz bioder: im więcej pracy przejmują one przy schylaniu i dźwiganiu, tym mniej spada na sam dolny odcinek. Warto też poprawić samą technikę dźwigania: ciężar bliżej ciała, praca nogami, bez gwałtownego skręcania z obciążeniem. Plecy nie są kruche i nie trzeba ich chować przed życiem: mają robić to, do czego są stworzone, tylko w dawkach dobieranych z głową.

Umów wizytę w FizjoNature

Jeśli ból schodzi ci do nogi i utrudnia codzienność, rozstrzygnięcie, czy to „tylko korzonki", czy sygnał wymagający pilnej reakcji, zostaw nam. Sprawdzimy, który nerw jest drażniony i co go uciska, wykluczymy sygnały alarmowe i od razu zaczniemy leczenie dopasowane do tego, co pokaże badanie. Umów wizytę online albo zadzwoń pod numer 793 900 520.