Szum potrafi odpowiadać na ruch szczęki i szyi
Gdy neurolodzy z Uniwersytetu w Buffalo zapytali 45 osób z szumem, czy ruch coś w nim zmienia, przytaknęły tylko cztery. Po serii ruchów, takich jak wysunięcie żuchwy, zaciśnięcie zębów, odchylenie głowy i ruchy pod oporem, szum zmienił się u 35 z nich.
Taki szum nazywa się szumem somatycznym albo somatosensorycznym. Ten związek występuje też u zdrowych ludzi. Mocne napinanie mięśni głowy i szyi wywołało dźwięk podobny do szumu u ponad połowy ochotników bez szumów, których badano w bostońskim szpitalu Massachusetts Eye and Ear. Działo się to nawet u osób głuchych, dlatego badacze uznali, że ten dźwięk tworzy mózg.
Szumy uszne, gdy mogą mieć związek ze stawem szczęki, są na liście wskazań do fizjoterapii stomatologicznej, obok zgrzytania zębami w dzień i w nocy, przeskakiwania w stawie i bólów głowy.
„Słuch w porządku” to też wskazówka
Dobry wynik badania słuchu nie zamyka sprawy. Szum związany ze szczęką i karkiem ma często właśnie taki obraz, jak piszą niemieccy laryngolodzy w wytycznych o przewlekłych szumach: słuch zwykle jest prawidłowy, a chorzy są młodsi niż przeciętnie. Gdy szum zmienia się przy ruchu albo ucisku, a szyja lub szczęka sprawiają kłopot, te same wytyczne zalecają zaproponować terapię manualną i fizjoterapię.
Badanie słuchu sprawdza ucho, a fizjoterapia stomatologiczna zajmuje się mięśniami i stawami twarzy, przede wszystkim stawem skroniowo-żuchwowym, czyli stawem łączącym żuchwę z czaszką. Łączymy w niej pracę rękami, terapię powięziową i ćwiczenia. W zależności od przyczyny warto do tej pracy włączyć też ortodontę.
Czy praca z bolącymi mięśniami ścisza szum?
U osób z szumem często bolą też mięśnie szczęki, skroni, karku albo barków, i właśnie takich pacjentów przyjęli do badania laryngolodzy z Uniwersytetu w São Paulo. Przez dziesięć tygodni fizjoterapeuta uciskał bolesne punkty w ich mięśniach i rozluźniał je ręcznie, a do tego dawał rady na dom: ciepło, rozciąganie, lepszą postawę. Szum ścichł bardziej niż u osób z udawanym zabiegiem, a ulga w szumie szła w parze z ulgą w bólu.
Dziewięciotygodniowy program dla szczęki, który prowadzili fizjoterapeuci i stomatolodzy z Antwerpii, łączył rozluźnianie mięśni żucia, rozciąganie, relaksację i oduczanie zaciskania zębów, a przy zgrzytaniu także szynę od stomatologa. Szum przeszkadzał potem mniej niż u osób, które czekały na leczenie, a mniej więcej jedną trzecią tej poprawy badacze powiązali z tym, że mniej bolała szczęka. Jedna z autorek tego badania pisze w późniejszym przeglądzie, że takie leczenie zwykle ścisza szum albo zmniejsza jego dokuczliwość, a całkiem usuwa go rzadko.
Ucisk bolesnych punktów w mięśniach, czyli terapia punktów spustowych, to jedna z technik naszej terapii manualnej. Stosujemy też techniki rozluźniające mięśnie i powięź, czyli tkankę, która je otacza.
Dla dociekliwych: gdzie szczęka spotyka się ze słuchem
Sygnał z ucha nie trafia od razu do świadomości. Najpierw dociera do pierwszej stacji słuchu w pniu mózgu. Badania na zwierzętach z Uniwersytetu Michigan i Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa pokazały, że do tej samej stacji dochodzą nerwy czuciowe z twarzy, szczęki i górnej części szyi. Badacze uważają, że tędy napięcie mięśni wpływa na szum.
U zwierząt z uszkodzonym uchem badacze widzieli też ślady, że wejście z nerwów czuciowych do tej stacji się wzmacnia.
Najczęstsze dziś wyjaśnienie mówi, że sam szum też powstaje w mózgu. Gdy z ucha dociera mniej sygnału, mózg zwiększa swoją czułość i zaczyna słyszeć własną aktywność. Większość zdrowych ochotników, którzy przez tydzień nosili zatyczkę w jednym uchu, zaczęła słyszeć dźwięki, a te znikały po jej wyjęciu.
W pigułce: co z tego wynika dla ciebie
- Sprawdź, czy twój szum reaguje. Zaciśnij zęby na kilka sekund, potem wysuń żuchwę i przesuń ją w bok, a na koniec napieraj czołem na przyłożoną dłoń tak, żeby głowa się nie ruszała. Zmiana bywa niewielka, więc słuchaj uważnie i zanotuj, przy którym ruchu się pojawia.
- Zapisz, czy szum i ból chodzą w parze. W ankiecie ponad 8 tysięcy osób z szumem najmocniejszą wskazówką udziału szyi lub szczęki było to, że szum i ból karku albo szczęki zaczęły się razem i razem narastają lub słabną. Liczy się też to, czy szum rośnie przy złej pozycji, na przykład przy komputerze.
- Zwróć uwagę na stronę. Szum bywa gorszy po tej stronie, po której bardziej boli szczęka albo kark. Tak było w małej grupie pacjentów stomatologów z Ratyzbony, a w badaniu z São Paulo u nieco ponad połowy osób.
- Zauważ, czy zaciskasz zęby w ciągu dnia. Eksperci zaliczają zaciskanie zębów do cech szumu z udziałem szczęki, a w holenderskim gabinecie fizjoterapii najwięcej na pracy ze szczęką zyskiwały osoby, które zaciskały zęby w dzień.
- W całkowitej ciszy dźwięki słyszy większość młodych, zdrowych osób. W wyciszonej komorze większość z nich już po kilku minutach słyszy dzwonienie albo brzęczenie.
Zapisane obserwacje przynieś na pierwszą wizytę, na której ustalamy plan terapii.
Pilnie do lekarza lub na SOR
- Nagłe pogorszenie słuchu w jednym lub obu uszach, w ciągu godzin albo kilku dni.
- Szum z osłabieniem połowy twarzy, bełkotliwą mową, zaburzeniami widzenia albo nagłymi, silnymi zawrotami głowy.
- Szum, który pojawił się zaraz po urazie głowy.
- Myśli o odebraniu sobie życia z powodu szumu.
Treść artykułu ma charakter informacyjno‑edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z fizjoterapeutą ani lekarzem. Jeśli objawy są silne, nasilają się lub utrzymują, skonsultuj się ze specjalistą.
