Skarpeta, której stopa jest tylko końcówką
Do skarpety porównali powięź nogi ortopedzi i anatomowie z Uniwersytetu w Padwie. Powięź to warstwa tkanki wokół mięśni, która ciągnie się przez całą nogę. W ich badaniu dziewięć osób z nerwiakiem przeszło trzy cotygodniowe sesje manipulacji powięzi metodą Stecco. Trzy tygodnie po ostatniej sesji ból był mniejszy, a po trzech miesiącach nadal niższy niż na początku.
Metoda jest nastawiona na tkankę wokół nerwu. Badacze przypuszczają, że gdy ta tkanka staje się mniej sztywna, nerw między kośćmi przodu stopy jest mniej uciskany. Tą metodą pracuje u nas Bartosz Mosur, a techniki mięśniowo-powięziowe są częścią naszej terapii manualnej.
Z nerwiakiem wiąże się też sztywna łydka. Gdy podiatrzy z Perth w Australii porównali osoby z nerwiakiem i bez niego, ci pierwsi mieli mniejszy zakres zgięcia stopy w kostce ku górze. Kształt stopy i waga nie miały przy tym znaczenia.
Zgrubiały nerw bywa też w stopie, która nie boli
Nerwiak Mortona to pogrubiały, zwłókniały odcinek nerwu między kośćmi przodu stopy. Gdy anatomowie i radiolodzy z Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu obejrzeli w USG obie stopy u ponad dwustu pacjentów, u większości osób z bólem tylko w jednej stopie takie zgrubienie było też w drugiej. Według wiedeńskich badaczy leczyć trzeba objawy, a nie obraz.
Podobnie wyszło pod mikroskopem. Ortopedzi ze szpitala św. Wincentego w Melbourne porównali nerwy wycięte pacjentom z nerwami osób bez dolegliwości stóp. Wyglądały prawie tak samo, a jedyną różnicą była częstsza u chorych utrata mielinowej osłonki włókien.
Radiolodzy z Uniwersytetu w Zurychu, którzy na rezonansie znaleźli nerwiaka u co trzeciego zdrowego ochotnika, uznali, że taki wynik może mieć znaczenie dopiero wtedy, gdy zgadza się z objawami. Bartosz Mosur pisze o swojej pracy, że stara się nie tylko dokładnie badać, ale też uważnie słuchać i obserwować.
Wkładka, której nie dało się odróżnić od atrapy
W badaniu reumatologów z São Paulo część pacjentów z nerwiakiem dostała wkładkę na wymiar z podparciem śródstopia i łuku. Pozostali dostali płaską wkładkę z tego samego materiału, która wyglądała identycznie. Po kilku miesiącach tych pierwszych mniej bolało przy chodzeniu, choć pomiar nacisku pod stopą nie pokazał różnicy między grupami.
Twardość naszych indywidualnych wkładek ortopedycznych wybieramy z pięciu stopni, zależnie od wagi i problemu. Korektę można rozłożyć na etapy: część od razu, a pełną na przykład po trzech miesiącach. Robimy ją na tej samej wkładce, bo da się ją ponownie podgrzać i skorygować.
Palec, który odsuwa się od sąsiada
Objawy podobne do nerwiaka daje też naderwana płytka podeszwowa, czyli gruba, włóknista płytka pod stawem u nasady palca, na co zwracają uwagę radiolodzy z Uniwersytetu Narodowego w Seulu. Najczęściej dotyczy drugiego palca, który przy uszkodzeniu bocznej części płytki odchyla się w stronę palucha i odsuwa od trzeciego. Oba problemy mogą też wystąpić naraz: amerykański chirurg stopy Michael Coughlin znalazł niestabilny staw u nasady drugiego palca u co piątego z ponad stu leczonych przez siebie pacjentów z nerwiakiem.
Palce młotkowate są często skutkiem przewlekłego uszkodzenia płytki. Na profilu Bartosza Mosura stoją obok nerwiaka Mortona, wśród problemów stopy, którymi się zajmuje.
Dla dociekliwych: co dzieje się z nerwem
Nerw biegnie między głowami kości śródstopia w tunelu szerokim na kilka milimetrów. Chirurdzy stopy ze szpitala w Linyi w Chinach zmierzyli go na preparatach i zauważyli, że nerw nie może się w nim swobodnie przesuwać.
Ból pali albo kłuje między głowami kości śródstopia i często promieniuje do dwóch sąsiednich palców. Dzieje się tak, bo przy palcach nerw rozdziela się na gałązki do ich zwróconych do siebie boków. Stąd też drętwienie właśnie na tych bokach.
Wąski but zwęża przestrzeń między kośćmi z boków, a wysoki obcas przenosi ciężar na przód stopy i odgina palce ku górze. Podobnie działa napięta łydka: im mocniej ciągnie, tym więcej ciężaru przechodzi z pięty na przód stopy, co ortopedzi z Connecticut pokazali na preparatach.
W pigułce: co z tego wynika dla ciebie
- Wymiar z opisu USG nie mówi, jak bardzo będzie boleć. Zgrubienie nerwu bywa też w stopie, która nie boli, a jego rozmiar słabo wiąże się z siłą bólu.
- Daj palcom miejsce. Wybieraj buty z szerokim i wysokim przodem, na niskim obcasie i z grubszą podeszwą. W badaniu na dziesięciu zdrowych kobietach obcas około sześciu centymetrów podniósł nacisk pod środkiem przodu stopy o blisko jedną trzecią w porównaniu z dwucentymetrowym.
- Nie zapominaj o łydce. Szpitalne poradniki podiatrów w Wielkiej Brytanii zalecają przy nerwiaku jej rozciąganie.
- Z gotową podkładką pod śródstopie uważaj. Jej położenie zmienia nacisk pod stopą, a położona za daleko do przodu może go zwiększyć. Szpitalny poradnik z Walii radzi ją odłożyć, gdy pojawi się nowy ból.
- Operacja nie jest pierwszym krokiem. Lekarze z Ohio prowadzili pacjentów etapami, od butów i odciążenia przodu stopy do kolejnych metod, a operacji potrzebowała w końcu mniej więcej co piąta osoba. Po wycięciu nerwu skóra między palcami zwykle zostaje zdrętwiała na lata, choć większości to nie przeszkadza.
Zanim cokolwiek zaproponujemy, zbadamy stopę razem z całą nogą.
Pilnie do lekarza lub na SOR
- Gorąca, czerwona i obrzęknięta stopa, zwłaszcza z gorączką lub dreszczami.
- Cukrzyca i rana na stopie albo stopa nagle ciepła, obrzęknięta lub zmieniona w kolorze, nawet jeśli nie boli.
- Guzek na stopie, który wyraźnie rośnie.
Treść artykułu ma charakter informacyjno‑edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z fizjoterapeutą ani lekarzem. Jeśli objawy są silne, nasilają się lub utrzymują, skonsultuj się ze specjalistą.
